قسمت پنجم دوره آمادگی برای محرم 1404 موسسه معنا دستگاه شور
بسم الله الرحمن الرحیم
سلام علیکم و رحمة الله. امیدوارم هرکجا که هستید در صحت و سلامت کامل باشید و تا این لحظه همراه ما در این مسیر بوده باشید. بسیار خوشحالیم که توانستیم دور هم جمع شویم و با نیت خدمت به سیدالشهدا علیهالسلام، به یکدیگر کمک کنیم تا اتفاقی بزرگ رقم بخورد. من هرگز از مسیرم باز نایستادهام و همچنان با انگیزه و مصمم به فعالیت ادامه میدهم. محرم نزدیک است؛ برادران و خواهران عزیز، برخیزید و برای روضهخوانی آماده شوید. بیایید با هم، پسران فاطمه باشیم و خاک پای روضه خوانان این مسیر را گرامی بداریم.
اهمیت استمرار در تمرینات روضهخوانی
همگی حیف است که ناامید شوید؛ قسم میخورم که این مسیر شدنی است، هرچند مسیرها متفاوت باشد اما رسیدن به هدف ممکن است و حق ندارید ناامید شوید. به قول رهبر عزیزمان، توقف ممنوع است. اکنون زمان ایستادن نیست بلکه باید تلاش را چند برابر کنید. نگران نباشید که نمیرسید، قطعاً میرسید. من تجربه کردم؛ با یکی از دوستان در دو هفته کار کردیم و ایشان توانستند در دستگاه شور به خوبی روضه امام جواد علیهالسلام را اجرا کنند و پس از آن تماس گرفت و از دعای خیر و تشویقها گفت. چرا نشود؟ چرا الان نشود؟
برخی گارد ناامیدی گرفتهاند، انشاءالله خیر است، اما به امام حسین علیهالسلام قسم، حیف است که روضهخوانی را رها کنید. این کاری است که در آخرت دست ما را خواهد گرفت. شاید شما مشغول کارهای مهمتری هستید، اما درس ما این است که همه عالم باید روضهخوان امام حسین علیهالسلام باشند.
نکات کلیدی درباره تمرین صدا و بهداشت صوتی
تا اینجا درباره صدا صحبت کردیم؛ نکاتی درباره تنفس دیافراگمی و تنفس سینی بیان کردیم تا نفس کم نیاورید. از همه عزیزانی که تمرین میکنند و بازخورد به استادان خود میدهند، سپاسگزارم. درباره لگاتو نیز توضیح دادیم که چقدر به تقویت صدای شما کمک میکند. تمرین بعدی، تمرین هامینگ است که امیدوارم انجام دهید. صوت تمرین در جلسه موجود است؛ هامینگ با بم صدا و هامینگ با زیر صدا از نتهای پایین شروع شده و به نتهای بالا میرود و دوباره به نتهای پایین بازمیگردد که فوقالعاده مؤثر است.
همه عزیزان باید یاد بگیرند که قبل از هر خواندن، حنجره خود را گرم کنند. تمرینات هامینگ و لگاتو در نتهای پایین بسیار مفید است. همچنین نکته بهداشت صوتی را فراموش نکنید؛ لطفاً از مواد غذایی یا نوشیدنیهایی که بسیار سرد، داغ، تلخ، تند یا خیلی شیرین هستند پرهیز کنید. یکی از عزیزان پرسیده بود که در سن بلوغ چگونه بخواند تا صدا آسیب نبیند؛ پاسخ این است که میتوانید بخوانید اما اوج خوانی را کاهش دهید و به گلوی خود فشار نیاورید تا دوره گذار صدا به پایان برسد.
آموزش دستگاه شور و تکنیکهای روضهخوانی
در مورد دستگاه شور، گوشه سلمک را توضیح دادیم و در کلید ذکر، شعر، مضمون، نوحه، دعا و روضه پیش میرویم. در جلسههای اخیر سعی کردم سلمک را سادهتر کنم تا به خاطر تحریر ناامید نشوید. این بخش بسیار سوزناک و دلنشین است.
وقتی نغمه اجرا میکنید، ممکن است انتقال احساس کامل نباشد. باید بدانید که یک پلی از لفظ به نغمه وجود دارد؛ مثلاً لفظ «حسین جانم» به عنوان کلید استفاده میشود. مرحله بعدی نزدیک شدن به نغمه با خواندن «لالای لای لای» است. وقتی این را یاد گرفتید، نغمه درست میشود. اینها فوت و فنهای حرفهای هستند که در آموزشها بیشتر توضیح داده شدهاند.
حالا وارد گوشه قراچه میشویم؛ با خواندن «حسین جانم حسین جانم حسین جان لالای لای لای» و «السلام علیک یا عبد الله» گوشه قراچه را تمرین میکنیم. پس از کار روی دعا، به سراغ شعر و مضمون میرویم و در جلسه بعدی درباره روضه صحبت خواهیم کرد.
مرور شعر و نغمهها در دستگاه شور
یک مرور ساده بر شعر داشته باشیم:
ای داغدار اصلی این روضهها بیا
صاحب عزای ماتم کرب و بلا بیا
تنها امید خلق جهان ی ابن
منتهای آرزوی اولیا بیا
نغمه چگونه بود؟ «حسین جانم حسین» یک نت بالاتر میآید.
«بالا گرفتهایم برای دو دست را»
«ای مرد مستجاب قنوت دعا بیا»
«فهمیدهایم با همه دنیا غریبهای»
«به جان مادرت ای آشنا بیا»

میتوانید تأکید و تحریر را در هر قسمت بگذارید. اگر تحریر نتوانستید بزنید، اشکالی ندارد؛ در روضه معمولاً تحریر نمیزنیم و راحتتر میخوانیم. قول میدهم با همین نغمهها روضه کامل و تأثیرگذاری خواهید داشت.
اگر بخواهیم سلمک را ادامه دهیم:
«فهمیدهایم با همه دنیا غریبهای»
«دیگر به جان مادرت ای آشنا بیا»
بسیار خوب، حالا به سراغ مضمونسازی میرویم. بالا گرفتهایم برای دو دست را، ای مرد مستجاب قنوت دعا بیا، فهمیدهایم با همه دنیا غریبهای، دیگر به جان مادرت ای آشنا بیا.
سپاسگزارم از همراهی شما، حالا به سراغ روضه میرویم:
«بالا گرفتهایم برای به خاطر ما نه آقا جان دو دست را»
«به خاطر مادرت زهرا بیا»
میتوانم این را وارد سلمک کنم و ادامه دهم:
«به خاطر آن مادری که بین در و دیوار صدا میزد مهدی جان»
این بخش قابل اجراست و میتوان هر دو را با هم خواند که بهتر است.
ما هدفمان روضهخوان شدن است، نه فقط یادگیری گوشهها. هر گوشهای که یاد بگیرید، دهها گوشه دیگر وجود دارد. پس بهتر است بار دیگر بخوانیم:
«به خاطر ما نه آقا جان به خاطر مادرت زهرا بیا»
«به خاطر آن مادری که بین در و دیوار صدا میزد مهدی جان»
روشهای مضمونسازی در روضهخوانی
ممکن است سوال داشته باشید که چگونه مضمونسازی کنیم. ما حدود 14 روش برای مضمونسازی معرفی کردهایم. برخی از این روشها کاربرد بیشتری دارند که چند مورد را به شما هدیه میکنم:
- توضیح بیت شعر: مثلاً «شب جمعه است هوایت نکنم میمیرم» را شرح دهید و بگویید که شبهای جمعه دلها به کربلا هوایی میشوند.
- استفاده از زمان و مکان: اشاره به مکان مقدس یا زمان خاص.
- همزادپنداری: از زبان خودتان بگویید که چقدر دلتان برای حاج آقا جان تنگ شده است.
- گره زدن به خاطره: یادآوری خاطراتی مثل آخرین بار حضور در کربلا.
- گریز به عرفان: اشاره به رسوم و عرفهای مرتبط با موضوع.
- استفاده از مسائل شرعی: مثلاً نکاتی درباره دفن و آداب آن.
این روشها کمک میکند مضمون روضهها غنیتر و تأثیرگذارتر شود. همچنین توصیه میکنم روضههای زیادی گوش دهید و بخوانید تا درک بهتری از مضمون سازی پیدا کنید.
بسته جامع محرمی و دورههای آموزشی
در پاسخ به سوال برخی عزیزان درباره بسته جامع محرم که امسال ارائه شده، باید بگویم که این بسته در دستگاه شور ارائه نشده است. سیاست امسال بر این بوده که در دستگاههای مختلف اجرا شود. کسانی که در دوره جامع شرکت کردهاند، علاوه بر آن، 10 جلسه فیش روضه به عنوان هدیه دریافت کردهاند که در دستگاه همایون اجرا شده است. برخی از شرکتکنندگان دوره شور پرسیدهاند چرا بستهای که در شور ارائه نشده را تهیه کنند؟ پاسخ این است که تهیه این بسته مسیر روضهخوانی شما را بسیار بازتر میکند و لازم نیست خودتان وقت زیادی صرف آمادهسازی کنید.
هدف من کمک به شما برای تبدیل شدن به روضهخوان حرفهای است. به همین دلیل، در دورههایمان توضیحات مفصل و کارگاهی ارائه میدهیم تا شما بتوانید به خوبی دستگاه شور را روی روضههای محرم امسال تطبیق دهید. این موضوع به استعداد و تلاش شما بستگی دارد.
از اینکه همراه ما هستید و با پیامهایتان به ما انرژی میدهید، بسیار سپاسگزارم. هیچ چیز برای ما ارزشمندتر از روضهخوان شدن شما نیست. حتی اگر نقد یا نظر منفی وجود داشته باشد، ما همچنان به هدفمان پایبندیم و از حمایت شما ممنونیم.
هر کجا هستید، ما را از دعای خیرتان فراموش نکنید. یا علی مدد.
دیدن ویدیو های بیشتر موسسه معنا در آپارات
